Kısa cevap: Roma rakamlarında yedi sembol vardır: I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100, D = 500, M = 1000. Sayı, sembollerin değerleri toplanarak okunur; küçük bir sembol büyüğün solunda ise çıkarılır (IV = 4, IX = 9).
Roma rakamları tablosu
- 1 = I, 2 = II, 3 = III, 4 = IV, 5 = V
- 6 = VI, 7 = VII, 8 = VIII, 9 = IX, 10 = X
- 11 = XI, 12 = XII, 13 = XIII, 14 = XIV, 15 = XV
- 16 = XVI, 17 = XVII, 18 = XVIII, 19 = XIX, 20 = XX
- 30 = XXX, 40 = XL, 50 = L, 60 = LX, 70 = LXX, 80 = LXXX, 90 = XC
- 100 = C, 200 = CC, 300 = CCC, 400 = CD, 500 = D
- 600 = DC, 700 = DCC, 800 = DCCC, 900 = CM, 1000 = M
Yazım kuralları
- Toplama: Büyük sembol solda, küçük sağdaysa değerler toplanır: VI = 5 + 1 = 6, LX = 50 + 10 = 60.
- Çıkarma: Küçük sembol büyüğün solundaysa çıkarılır. Yalnızca altı çıkarma çifti kullanılır: IV (4), IX (9), XL (40), XC (90), CD (400), CM (900).
- En fazla üç tekrar: I, X, C ve M art arda en fazla üç kez yazılır. 4, IIII değil IV; 40, XXXX değil XL'dir.
- V, L, D tekrarlanmaz ve çıkarılmaz: VV ya da VX yazılmaz; 10 her zaman X'tir.
- Sıfır yoktur: Roma rakamlarında sıfır sembolü bulunmaz.
Bir sayıyı Roma rakamına çevirme
Sayıyı basamaklarına ayırın, her basamağı ayrı çevirip yan yana yazın:
- 2027 = 2000 + 20 + 7 = MM + XX + VII = MMXXVII
- 1994 = 1000 + 900 + 90 + 4 = M + CM + XC + IV = MCMXCIV
- 49 = 40 + 9 = XL + IX = XLIX (IL yazılmaz)
- 3999 = MMM + CM + XC + IX = MMMCMXCIX (standart yazımla yazılabilen en büyük sayı)
Roma rakamını sayıya çevirme
Soldan sağa okuyun. Bir sembol, sağındakinden küçükse çıkarın, değilse ekleyin:
- XLII: X (10) < L (50) olduğu için 50 − 10 = 40, sonra + I + I = 42
- CDXLIV: CD (400) + XL (40) + IV (4) = 444
- MMXXVI: M + M + X + X + V + I = 2026
Nerede kullanılır?
Yüzyıllar (XXI. yüzyıl), padişah ve kral adları (II. Mehmet), kitap bölümleri, saat kadranları ve resmî belgelerde sıra bildirmek için. Saat kadranlarında 4 bazen geleneksel olarak IIII yazılır; bu bir istisnadır.
Matematikte sayılarla ilgili diğer konular için büyük sayılar: milyondan sonra ne gelir. Birebir destek isteyenler matematik özel ders öğretmenlerine bakabilir.



